Parlementsleden moeten voortaan minstens één vraag per jaar zelf schrijven

Het parlement voert geen maximum in op schriftelijke vragen die met artificiële intelligentie zijn opgesteld, maar een minimum voor vragen die dat niet zijn. Vanaf het volgende zittingsjaar moet elk lid ten minste één vraag indienen die het eigenhandig heeft geschreven, zo staat in een nota van de griffie die donderdag werd goedgekeurd.

De maatregel volgt op een analyse van enkele honderden schriftelijke vragen uit de voorbije vier jaar. Daaruit bleek dat ruim vier op de tien vragen geheel of gedeeltelijk door een taalmodel waren opgesteld.

“We hebben lang gedacht aan een maximum, maar een maximum controleer je niet, hè. Een minimum wel”, zegt Marc Wuyts (61), sinds 2018 coördinator schriftelijke vragen bij de griffie.

Een vraag geldt als zelfgeschreven wanneer ze “ten minste één formulering bevat die een taalmodel niet uit zichzelf zou voorstellen”. De griffie stelde daarvoor een lijst op van toegestane tekortkomingen, waaronder een dubbele spatie, een komma op een ongebruikelijke plaats en een bijzin zonder duidelijke functie. “Een zelfgeschreven vraag herken je aan de kleine dingen. Een zin die er eigenlijk niet hoefde te staan, bijvoorbeeld”, aldus Wuyts.

Vanaf 1 januari gaan alle ingediende vragen door een detectiesysteem dat per vraag een waarschijnlijkheid berekent. Dat systeem wordt geleverd door dezelfde firma die de meeste fracties sinds vorig jaar een schrijfassistent levert, wat de griffie “praktisch” noemt omdat de firma haar eigen teksten naar verluidt het best herkent. Bij een eerste proefsteekproef werden 11 vragen die door de indieners als zelfgeschreven waren aangemerkt, afgekeurd wegens “te vlot”.

De regeling geldt alleen voor de vraag. De ministeries die de vragen beantwoorden, vallen er niet onder, omdat de nota “uitsluitend de controlerende taak” regelt. Het is niet duidelijk of dat later wordt uitgebreid.

“Een zelfgeschreven vraag herken je aan de kleine dingen.”

Een van de leden die bij de proefsteekproef haar quotum niet haalde, is Lieve, parlementslid sinds 2004. Haar vier vragen van dit jaar schreef ze naar eigen zeggen met de hand in een schrift, waarna een medewerker ze uittypte. Alle vier werden ze als AI-tekst herkend. “Ik schrijf al 20 jaar met de hand. Blijkbaar schrijf ik nu eenmaal als een computer.”

De griffie verwacht dat het aantal vragen ook na de invoering blijft stijgen. Daarom ligt er voor het najaar een tweede voorstel klaar, in lijn met het principe dat de gebruiker betaalt, dat ook in de lopende begrotingsgesprekken op tafel ligt. Elke schriftelijke vraag zou de indiener dan 12 euro kosten, en een zelfgeschreven vraag de helft, zo blijkt uit een ontwerptekst die bij de fracties circuleert.

Een fractiemedewerker heeft uitgerekend dat het het goedkoopst uitvalt om ook die ene vraag door een taalmodel te laten schrijven en er daarna een dubbele spatie in te zetten.