Brokkelbrug beschermd als monument: herstellingen alleen nog met brokkelend beton

Het viaduct van de E17 in Gentbrugge, in de buurt bekend als de brokkelbrug, is voorlopig beschermd als bouwkundig erfgoed. Volgens het beschermingsbesluit is het afbrokkelen “een wezenlijk onderdeel van de erfgoedwaarde” van het viaduct.

Het viaduct dateert uit de jaren 70 en verliest al jaren stukken beton, de jongste keer deze week. Het is volgens de erfgoeddienst een van de laatste voorbeelden van naoorlogse infrastructuur “waarbij het verval nog in zijn oorspronkelijke vorm bewaard is”. De grondige renovatie van zo’n 6 jaar geleden wordt in het besluit omschreven als “een storende ingreep die gelukkig grotendeels is teruggedraaid”.

“Het brokkelen is eigenlijk het verhaal van dat viaduct”, zegt Ilse Vandamme (46), consulent bouwkundig erfgoed bij de erfgoeddienst. “Als je dat wegrestaureert, dan heb je gewoon een brug.”

De bescherming heeft gevolgen voor het onderhoud. Herstellingen mogen voortaan alleen nog met beton van dezelfde samenstelling en met hetzelfde afbrokkelingsgedrag als het origineel, zo staat in het besluit. Een herstelling die de wegbeheerder kort daarna uitvoerde, werd intussen afgekeurd: het nieuwe beton hield het volgens de dienst “aantoonbaar te goed”.

“Dat is nu eenmaal niet de bedoeling bij erfgoed”, zegt Vandamme. “Je moet in feite kunnen zien dat het oud is.”

Het viaduct werd maandag ook opgenomen in een programma voor preventief onderhoud, naar aanleiding van de Week van het Onderhoud die zondag afloopt. Dat onderhoud bestaat er voorlopig uit dat het tempo wordt nagemeten waarin het viaduct afbrokkelt. Het gaat om zo’n 3 kilo per maand, wat volgens de dienst “binnen de historische marge” blijft.

Afgevallen brokken maken voortaan zelf deel uit van het beschermde goed. Buurtbewoners die een brok vinden, moeten die melden en mogen hem niet verwijderen zonder toelating. Wie dat toch doet, riskeert naar verluidt een boete voor het verplaatsen van erfgoed, al is het niet duidelijk hoe die zal worden vastgesteld.

“Je moet in feite kunnen zien dat het oud is.”

Luc, die al 30 jaar onder het viaduct woont, kreeg toelating om de brokken uit zijn voortuin te bewaren en heeft er inmiddels “een volle emmer” van staan. “Ik mag ze houden, maar niet verkopen. Ze zijn ze allemaal komen nummeren.”

Over de toekomst van het viaduct, waarvoor al jaren een tunnel, een overkapping en een alternatief tracé worden onderzocht, zegt het besluit niets. Wel legt het vast dat het verkeer behouden blijft. De zo’n 90.000 voertuigen per dag zijn volgens het besluit “noodzakelijk voor het behoud van de trillingen”.

Echt of Schelm?

Vijf koppen. Sommige zijn echt gebeurd. De rest verzonnen wij.